Overlast rond coffeeshops leidt tot kamervragen

De PvdA fractie heeft kamervragen gesteld over overlast rondom coffeeshops en de invoering van de wietpas:

Vragen van het lid Bouwmeester (van de PvdA) aan de minister van Veiligheid en Justitie over drugstoerisme in Breda (ingezonden 21 april 2011). Antwoord van minister Opstelten (Veiligheid en Justitie) (ontvangen 1 juni 2011) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2010–2011, nr. 2488.

Vraag 1

Kent u het bericht «Drugstoerisme in Breda neemt verder toe»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2, 4

Klopt het dat het aantal bezoekers dat coffeeshops bezoekt in Breda met bijna de helft is gestegen? Zo nee, wat zijn dan wel de exacte cijfers? Zo ja, klopt het dat de stijging met name Belgische en Franse drugstoeristen betreft? Hoe verhoudt dit zich tot uw eerdere berichtgeving waarin u dit ontkent? Deelt u de mening dat uit deze cijfers blijkt dat het sluiten van de coffeeshops in Bergen op Zoom en Roosendaal toch heeft geleid tot een verplaatsing van de verkoop? Zo nee, waar komt deze stijging van bezoekers dan vandaan?

Antwoord 2, 4

De gemeente Breda heeft het aantal bezoekers aan de gedoogde coffeeshops in Breda door een onderzoeksbureau laten tellen in de periode van september 2009 tot en met september 2010. Daarbij werd mede gekeken naar de herkomst. Aan het eind van de tellingen in september 2010 was het totale aantal bezoekers gestegen met 50% ten opzichte van de eerste telling in 2009. De betrokken onderzoekers concluderen in hun eindrapportage dat er na de sluiting van de coffeeshops in Roosendaal en Bergen op Zoom sprake is van een toename van bezoekers aan de Bredase coffeeshops. Naast een toename van de «drugstoeristen» afkomstig uit België, Frankrijk en West-Brabant, is er ook een toename vanuit Breda zelf. De onderzoekers merken op dat de toename derhalve niet alleen is toe te schrijven aan de beëindiging van het gedoogbeleid in Roosendaal en Bergen op Zoom.

Vraag 3

Klopt het dat de stijging van het aantal coffeeshopbezoekers niet heeft geleid tot overlast? Hoe kwalificeert u de toename van het aantal coffeeshopbezoekers zonder een toename van overlast?

Antwoord 3

De gemeente Breda heeft mij gemeld dat in het onderzoek de drugsgerelateerde meldingen uit de registratie van de politie in de analyse betrokken zijn. Daarbij is bij direct omwonenden en bedrijven van zeven van de acht Bredase gedoogde coffeeshops een vragenlijst afgenomen met vragen over de beleving in termen van overlast als gevolg van de aanwezigheid van een coffeeshop in de buurt. Deze vragenlijst is bij de nulmeting afgenomen en na 6 maanden nogmaals. De onderzoekers concludeerden in de eindrapportage van oktober 2010 dat op basis van de politieregistratie niet kan worden geconstateerd dat, ondanks de geconstateerde toename van het aantal bezoekers, sprake is van een toename van het aantal meldingen/incidenten als gevolg van de sluiting van de shops in Roosendaal en Bergen op Zoom.Ook uit de beleving van de omwonenden/bedrijven leiden de onderzoekers niet af dat er sprake is van een toename van overlast.

Vraag 5, 6

Bent u bekend met de toename van de handel in drugs bij tankstations in Roosendaal en omstreken, en de klachten die omwonenden hebben? Zo ja, wat is de reden dat er meer illegaal gehandeld wordt bij tankstations? Wat gaat u daar aan doen? Zo nee, bent u bereid u hierover te laten informeren door de burgemeester van Roosendaal? Hoe helpt de wietpas tegen de verschuiving van de coffeeshopverkoop aan buitenlanders naar tankstations in de grensstreek?

Antwoord 5, 6

De gemeente Roosendaal heeft mij gemeld dat er bij hun meldpunt Drugsoverlast Courage geen meldingen binnen gekomen zijn met betrekking tot overlast bij de tankstations in Roosendaal en Bergen op Zoom. Illegale verkooppunten worden krachtig aangepakt door het lokaal bestuur, het Openbaar Ministerie en de politie. Alleen in coffeeshops wordt de verkoop van cannabis gedoogd. Coffeeshops worden besloten clubs die alleen voor meerderjarige inwoners van Nederland toegankelijk zijn op vertoon van een clubpas. Voor het toepassen van het ingezetenencriterium wordt de uitkomst van de rechtszaak bij de Raad van State tussen de gemeente Maastricht en een coffeeshophouder afgewacht. De verwachting is dat de Raad van State uiterlijk begin juli 2011 uitspraak zal doen. Deze uitspraak zal worden afgewacht om er zeker van te zijn dat tot implementatie van deze maatregel kan worden overgegaan.

Vraag 7

Deelt u de mening dat deze cijfers uitwijzen dat drugstoeristen op zoek gaan naar wiet ondanks het sluiten van coffeeshops, coffeeshop-vrij maken van gemeentes, of het invoeren van een wietpas? Zo nee, waar duiden deze cijfers dan op?

Antwoord 7

Ik deel die mening niet. Het voornaamste effect van de invoering van het ingezetenencriterium zal zijn dat de drugstoeristen niet meer naar ons land zullen komen voor hun cannabis. Veel drugstoeristen blijken immers juist te komen omdat ze in de coffeeshops rustig en veilig cannabis kunnen consumeren2. In eigen land kunnen ze ook gebruik maken van al bestaande illegale markten.

Zie hier.

Onderzoek drugsoverlast Maastricht: sluit alle coffeeshops

De Universiteit van Tilburg heeft onderzoek gedaan naar de ervaren drugsoverlast rond coffeeshops in Maastricht. De drugsoverlast blijkt groot te zijn. Primaire aanbeveling is alle coffeeshops te sluiten. Mocht dat niet haalbaar zijn, kan invoering van de wietpas een oplossing bieden. De onderzoeken zijn hier te downloaden.

De website van de gemeente Maastricht meldt het volgende:

De Universiteit van Tilburg en het Instituut voor Veiligheid- en Crisismanagement (COT) presenteren op 15 juni 2011 de eerste uitkomsten van de onderzoeken die zij in de afgelopen maanden hebben uitgevoerd naar de drugsoverlast rondom de 14 coffeeshops in Maastricht.
Eerste resultaten van het onderzoek COT, overlast en tellingen coffeeshopbezoekers

Het onderzoek van het COT gaat in op de ervaren overlast bij bewoners in de omgeving van de coffeeshops en tellingen van bezoekers en bezoeken aan de 14 coffeeshops. De tellingen zijn gehouden in de periode 9 t/m 15 mei 2011, in Maastricht, bij 14 coffeeshops. In totaal zijn 1018 bezoekers in Maastricht ondervraagd.

De ervaren overlast bestaat uit algemene overlast, coffeeshop gerelateerde overlast en overlast van de illegale markt. De eerste resultaten van de tellingen zijn 12.749 bezoeken op een gemiddelde dag die worden afgelegd door 10.580 bezoekers. De schatting is dat per jaar ca. 4,6 miljoen bezoeken aan de 14 coffeeshops worden afgelegd. In 2008 waren dit 3,9 miljoen bezoeken.

Het onderzoek wijst uit dat de ervaren coffeeshopgerelateerde overlast vooral bestaat uit:

  • Parkeer- en verkeersoverlast (44%)
  • Softdruggebruik in de nabijheid van de coffeeshop(s) (32%)
  • Afval en vuil afkomstig van coffeeshopbezoekers (29%)

Ervaren overlast van de illegale markt:

  • Hinderlijk heen en weer lopen door vermeende dealers, runners en gebruikers (38%)
  • Drugsdealen op straat (35%)
  • Schreeuwen en ruziemaken door dealers, runners en gebruikers (22%)

Nationaliteit:

  • 41% uit Nederland (79% uit Maastricht, dat is 33% van totaal, 14% elders uit de provincie)
  • 41% uit België
  • 6% uit Duitsland
  • 6% uit Frankrijk

Resultaten van het onderzoek naar Drugsoverlast in Maastricht en omgeving, onderzoek UvT

In Maastricht is de drugsoverlast in eerste orde gerelateerd aan de dagelijkse toestroom van vele duizenden drugstoeristen voor de 14 coffeeshops die de stad telt. In tweede orde manifesteert het probleem van de drugsoverlast in Maastricht zich vooral in de vorm van het offensieve, soms zeer gewelddadige (verkeers)gedrag van de (op jaarbasis) honderden drugsrunners. In derde orde neemt het probleem van de drugsoverlast in Maastricht de vorm aan van panden van waaruit wordt verkocht aan de vele gegadigden van buiten en binnen Maastricht. In het verlengde hiervan ligt de overlast die wordt veroorzaakt door de wietplantages.

Samenvattend kan dus worden gesteld dat de problemen van de drugsoverlast in Maastricht en de omliggende gemeenten hoofdzakelijk (dus niet alleen!) direct en indirect voortvloeien uit de gedoogde verkoop van soft drugs via coffeeshops. Naar aanleiding van het onderzoek adviseert de Universiteit van Tilburg het gemeentebestuur het volgende:

In de eerste plaats moet worden overwogen om alle coffeeshops te sluiten. Als dit niet mogelijk is, dan kan in de tweede plaats het beste worden overgaan tot de invoering van het ingezetenencriterium voor de coffeeshops (via de wietpas) en worden afgezien van de verplaatsing van een aantal coffeeshops naar de gemeentegrens. Als de sluiting van de coffeeshops en de invoering van het ingezetenen criterium (via de wietpas) niet mogelijk is dan rest niets anders dan de betrokken coffeeshops wél te verplaatsen.

Optie 1 en optie 2 kunnen worden omgedraaid. Dit biedt de mogelijkheid om eerst de daadwerkelijke effecten van de invoering van het ingezetenencriterium via de wietpas in de praktijk te meten. Op basis hiervan is de sluiting van de coffeeshops alsnog mogelijk.

Naar verwachting zal de Maastrichtse raadscommissie Algemene Zaken op woensdag 22 juni a.s. over de uitkomsten van beide onderzoeken debatteren. Het college van burgemeester en wethouders legt dan na de zomer voorstellen over de aanpak van de drugsoverlast voor aan de gemeenteraad. De Raad van State doet uiterlijk op 28 juni uitspraak over het ingezetene criterium bij de inzet van de wietpas.

Zie hier.

Kamervragen over wietpas voor coffeeshops

Vragen van het lid Bouwmeester (van de PvdA) aan de minister van Veiligheid en Justitie over het invoeren van de wietpas (ingezonden 8 april 2011).

Antwoord van staatssecretaris Teeven (Veiligheid en Justitie) (ontvangen 16 mei 2011). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2010–2011, nr. 2382.

Vraag 1
Herinnert u zich de vragen van het lid Bouwmeester en uw antwoorden hierop over de mogelijkheid van gemeenten om de wietpas te weigeren?1

Antwoord 1
Ja.

Vraag 2
Bent u bekend met het feit dat onder andere de gemeenten Eindhoven, Tilburg, Breda, Maastricht, Venlo, Amsterdam, Rotterdam en Utrecht zich hebben uitgesproken tegen het invoeren van de wietpas?

Antwoord 2
Ja.

Vraag 3
Bent u tevens bekend met de reden waarom onder andere de gemeenten Eindhoven, Tilburg, Breda, Maastricht en Venlo de wietpas niet willen invoeren, namelijk omdat zij bang zijn dat de overlast door illegale verkoop toeneemt en daar te weinig handhavers tegenover staan? Zo ja, bent u bereid deze gemeenten extra politiecapaciteit te geven om deze dreigende overlast in te tomen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 3
Binnenkort ontvangt de Kamer een brief van het kabinet over het drugsbeleid waarin de maatregelen uit het Regeerakkoord worden toegelicht. Ik zal daarbij ingaan op het door u genoemde onderwerp.

Vraag 4
Bent u tevens bekend met de reden waarom onder andere de gemeenten Amsterdam, Rotterdam en Utrecht de wietpas niet willen invoeren, namelijk omdat het ingezetencriterium hen verplicht alleen te leveren aan ingezetenen van de stad en niet aan gebruikers van buiten de stad? Zo ja, deelt u de mening van de gemeenteraden dat niet-ingezetenen van deze steden die in hun eigen stad of gemeente geen wiet kunnen halen, naar alle waarschijnlijkheid hun wiet kopen bij illegale verkooppunten en dat de overlast daarmee toeneemt?

Antwoord 4
De invoering van ingezetenencriterium houdt in dat coffeeshops alleen toegankelijk worden voor ingezetenen van Nederland. Voor het toepassen hiervan is de uitkomst van de rechtszaak bij de Raad van State tussen de gemeente Maastricht en een coffeeshophouder van belang. De verwachting is dat de Raad van State uiterlijk begin juli 2011 uitspraak zal doen. Deze uitspraak zal worden afgewacht om er zeker van te zijn dat tot implementatie van deze maatregel kan worden overgegaan.Ten aanzien van illegale verkooppunten noem ik dat deze conform de wettelijke mogelijkheden worden aangepakt door het lokale bestuur, het Openbaar Ministerie en de politie. Voor het overige verwijs naar de brief van het kabinet over het drugsbeleid die uw Kamer binnenkort zal ontvangen.

Vraag 5
Bent u van mening dat het ongewenst is dat mensen alleen in hun eigen woonplaats naar de coffeeshop kunnen, omdat dit mensen in een woonplaats zonder coffeeshop uitsluit en naar de illegaliteit drijft?

Antwoord 5
De beslissing of coffeeshops in een gemeente worden toegelaten, en zo ja hoeveel, is voorbehouden aan de gemeenten zelf. Gemeenten hebben daarbij beleidsvrijheid. Potentiële kopers hebben geen recht op een coffeeshop in de eigen woonplaats.

Vraag 6
Wat verstaat u onder regionaal coffeeshoptoerisme, zoals genoemd in antwoord op eerdere vragen over dit onderwerp?

Antwoord 6
Regionaal coffeeshoptoerisme kan ontstaan wanneer er tussen gemeenten grote verschillen zijn in het lokaal gevoerde coffeeshopbeleid. Het kan dan voor bezoekers van coffeeshops aantrekkelijk zijn om in andere gemeenten coffeeshops te bezoeken.

Vraag 7
Hoe gaat u het overleg met de gemeenten, dat u heeft aangekondigd in het antwoord op eerdere vragen over dit onderwerp? Bent u bereid serieus naar hun wensen (extra politiecapaciteit) en bezwaren (angst voor extra overlast na invoering van de wietpas) te luisteren en hen concreet te helpen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 7
Er vindt overleg plaats met vertegenwoordigers van gemeenten. Ik ben altijd bereid naar wensen en bezwaren te luisteren en als het mogelijk is en past binnen het kabinetsbeleid concreet te helpen.

Zie hier. Zie hier verder over de wietpas.

Kamervragen over mogelijkheid tot weigering wietpas door gemeenten

Vragen van het lid Bouwmeester (PvdA) aan de minister van Veiligheid en Justitie over de mogelijkheid om de wietpas te weigeren (ingezonden 25 februari 2011).
Antwoord van minister Opstelten (Veiligheid en Justitie) (ontvangen 5 april 2011).

Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het artikel «Stad mag de wietpas negeren»?1Antwoord 1
Ja.

Vraag 2
Klopt de analyse van de hoogleraar dat gemeenten zelf kunnen bepalen of zij de wietpas willen invoeren of niet? Zo nee, welke rechtsregel heeft de hoogleraar gemist waaruit blijkt dat de gemeenten wel moeten voldoen aan de door het kabinet opgelegde eis om de wietpas in te voeren?

Antwoord 2
Zodra de maatregelen uit het Regeerakkoord zijn vormgegeven, zullen deze gaan gelden voor alle gemeenten. Het kabinet zal uw Kamer dit voorjaar over de vormgeving informeren.

Vraag 3
Bent u bereid om het invoeren van de wietpas als een advies aan de gemeenten voor te leggen in plaats van proberen de gemeenten te verplichten om de wietpas in te voeren?

Antwoord 3
Nee. Conform het Regeerakkoord wordt landelijk het principe van een besloten club ingevoerd. Een dergelijke invoering voorkomt dat zich een waterbed-effect voordoet en er regionaal coffeeshoptoerisme op gang komt. Uiteraard is er wel overleg met gemeenten en (grens-)regio’s over hoe dit het beste kan gebeuren.

Vraag 4
Deelt u de mening van de hoogleraar die beweert dat er een reële kans is dat de handel dan ondergronds gaat? Zo nee, waarom denkt u dat juist bij de introductie van de wietpas de handel niet ondergronds gaat? Zo ja, bent u bereid af te zien van het invoeren van de wietpas?

Antwoord 4
Het is niet uitgesloten dat een deel van de gebruikers zonder pasje zijn toevlucht zal proberen te nemen tot illegale verkooppunten. Illegale verkooppunten worden conform de wettelijke mogelijkheden aangepakt door het lokale bestuur, het Openbaar Ministerie en de politie. Zij vormen geen beletsel voor de introductie van de maatregelen uit het Regeerakkoord.

Vraag 5
Deelt u de mening van de hoogleraar dat de met de handel in softdrugs een groot economisch belang is gemoeid in Amsterdam dat verder strekt dan de softdrugs zelf? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 5
Het Nederlandse drugsbeleid steunt op twee pijlers. Die van de bescherming van de volksgezondheid enerzijds en van de bestrijding van overlast en criminaliteit anderzijds. Het drugsbeleid heeft niet tot doel de bescherming van economische belangen.V

raag 6
Wat is uw oordeel over de «wietknip»?

Antwoord 6
Voor zover ik uit de krant heb begrepen, maakt de wietknip het voor buitenlanders mogelijk om cannabis te kopen in een coffeeshop. Dit gaat in tegen het beleid, verwoord in het Regeerakkoord. Coffeeshops worden besloten clubs die alleen toegankelijk zijn voor meerderjarige ingezetenen van Nederland.

Zie hier.

Kamervragen over wietverbod Urk

Vragen van het lid Bouwmeester (PvdA) aan de minister van Veiligheid en Justitie over het  bericht «Urk doet hasj en wiet in de ban» (ingezonden 18 februari 2011).
Antwoord van minister Opstelten (Veiligheid en Justitie), mede namens de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (ontvangen 22 maart 2011) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2010–2011, nr. 1771.

Vraag 1
Kent u het bericht over het voornemen van de gemeenteraad van Urk om het gebruik van wiet onder jongeren aan te pakken?

Antwoord 1
Ja.

Vraag 2
Hoe kunt u de burgemeester van Urk helpen om het gebruik van wiet door jongeren te voorkomen, aangezien alcohol en drugsgebruik op Urk een groot probleem voor de gezondheid is?

Antwoord 2
Er is een landelijk ondersteuningsaanbod voor het lokale gezondheidsbeleid, waarvan ook de gemeente Urk gebruik kan maken. Zo ondersteunt het Centrum Gezond Leven (CGL) de gemeenten met een handreiking en een overzicht van effectieve interventies voor de preventie van alcohol- en drugsgebruik. De handreiking biedt concrete handvatten om preventie van middelengebruik op te nemen in lokaal beleid en om te zetten in uitvoeringsprogramma’s. Zo bevat de handreiking voor scholen het programma de Gezonde School en Genotmiddelen. Dit is een effectief programma om schooljeugd goed voor te lichten en te investeren in hun weerbaarheid, waarbij tevens ouders en schoolbesturen worden betrokken. Via CGL wordt ook de expertise van het Centrum Gezond en Veilig Uitgaan aangeboden, met maatregelen die de veiligheid in uitgaansgebieden vergroten en schadelijk alcohol en drugsgebruik tegengaan. Daarnaast ondersteunt het programma Gezonde slagkracht van ZonMw gemeenten bij een integrale en innovatieve aanpak van onder meer alcohol en drugs. Het programma stimuleert dat effectief gebleken projecten in gemeenten gebruikt en verder verspreid worden.

Vraag 3
Deelt u de mening dat vooraf voorkomen dat jongeren wiet kopen en gebruikers beter is en meer ellende voorkomt dan achteraf bestraffen?

Antwoord 3
Ja.

Vraag 4
Bent u nog steeds van mening dat kinderen die softdrugs gebruiken aan de schandpaal moeten worden genageld, zoals u in de discussie over drugs op scholen heeft gezegd? Deelt u de mening dat «naming en shaming» kan uitmonden in «naming en faming» omdat de jongeren dat stoer vinden?

Antwoord 4
Zoals ik heb geantwoord op eerdere vragen van het lid Bouwmeester (Handelingen Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, aanhangsel 1194) kunnen en moeten scholen maatregelen nemen bij de constatering dat er drugs worden gebruikt of verhandeld. Op welke manier een school dat doet, en of het daarbij behulpzaam is om de namen van leerlingen die drugs hebben gebruikt of verhandeld binnen de school bekend te maken, hangt af van de situatie op de betreffende school en moet aan de scholen zelf worden overgelaten. Daarbij dient het risico op contraproductieve effecten, zoals het afschrikken van zorgmijdende leerlingen met problematisch gebruik of een mogelijk statusverhogend effect, te worden afgewogen tegen de nuttige effecten van het op gang brengen van gesprekken tussen leerlingen, ouders en school waarin dergelijke problemen concreet kunnen worden benoemd.

Vraag 5
Kunnen gemeenten ander beleid voeren ten aanzien van drugs dan landelijk is afgesproken, zoals de burgemeester en waarschijnlijk de gemeenteraad van plan zijn omdat zij het niet eens zijn met het landelijk beleid? Zo ja, geldt dat ook voor de wietpas?

Antwoord 5
Het door gemeenten gevoerde beleid ten aanzien van drugs mag wel strenger zijn dan de landelijk vastgelegde normen, maar niet minder streng. Wat dit algemene uitgangspunt concreet betekent voor de clubpas die het kabinet wil invoeren hangt af van de precieze vormgeving van dit instrument. Het kabinet zal uw Kamer hierover dit voorjaar informeren middels een brief over het drugsbeleid.

Vraag 6
Kan er een totaal verbod van gebruik van softdrugs in een gemeente via de Algemene Politie Verordening (APV) worden vastgelegd met doel de gezondheid van kinderen te beschermen? Zo ja, acht u dit effectief? Zo nee, op welke manier wilt u de gezondheid wel beschermen?

Antwoord 6
Een gebruiksverbod in de APV kan betrekking hebben op bepaalde plekken, straten of wijken, maar kan niet het hele grondgebied van een gemeente omvatten. Een dergelijk ruime invulling van het gebruiksverbod zal voor de bestuursrechter geen stand houden omdat dit niet proportioneel is ten opzichte van het handhaven van de openbare orde. Een op bepaalde gebieden toegespitst gebruiksverbod om overlast tegen te gaan, een goede regulering van de verkooppunten en de maatregelen en hulpmiddelen waarnaar ik in mijn antwoord op vraag 2 verwijs bieden gemeenten voldoende instrumenten om de gezondheid te beschermen.

Zie hier.