Belgische aanpak overlast (Gemeentelijke Administratieve Sancties) onder vuur van Liga voor Mensenrechten

De Liga voor Mensenrechten zet de aanval in op de aanpak van overlast in België. Gemeentelijke Administratieve Sancties worden gebruikt bij de aanpak van overtredingen van gemeentelijke politiereglementen. Ik schreef daar al eerder over. De Liga betoogt op zijn website:

We zijn niet zo opgetogen over de Gemeentelijke Administratieve Sancties.

De wet van 13 mei 1999 tot invoering van Gemeentelijke Administratieve Sancties biedt aan de gemeenten de mogelijkheid om zelf sanctionerend op te treden ter bestrijding van ‘openbare overlast’. Door de invoering van G.A.S. werd een snellere en flexibelere sanctionering beoogd. Een aantal gedragingen werden uit het strafrecht gehaald, zodat ze in de lokale politiereglementen ingeschreven kunnen worden. Deze evolutie is bijzonder ingrijpend en verontrustend om volgende redenen:

  • Het principe van de scheiding der machten wordt opgeheven en daarmee ook de bescherming tegen eventueel misbruik of machtsoverschrijding. De bevoegdheid van gemeenten om te sanctioneren is zeer groot. Ze kunnen immers  beslissen welke gedragingen strafbaar zullen zijn en welke sancties hierop volgen. De bevoegdheden waarover de gemeenten vandaag beschikken, zijn dus zowel ‘wetgevend’ als ‘rechterlijk’.
  • Het gezonde evenwicht tussen preventie en repressie wordt verstoord. Niet voor alles wat maatschappelijk als minder wenselijk wordt aangevoeld, is een sanctie het beste antwoord. En hoe zullen de burgers weten welke gedragingen administratiefrechtelijk zullen worden gesanctioneerd?
  • Het recht op vrije meningsuiting en vergadering kan op onevenredige wijze worden ingeperkt ten behoeve van veiligheid.
  • Iedere gemeente bepaalt zelf wat onder ‘overlast’ wordt verstaan. Dit zorgt voor rechtsongelijkheid en rechtsonzekerheid. In de ene gemeente worden zaken getolereerd die in de andere bestraft worden. Zijn alle Belgen dan nog wel gelijk voor de wet?
  • De vervolging en bestraffing van misdrijven zijn in een rechtstaat de taken van de rechterlijke macht. Rechters behandelen bovendien hun zaken onafhankelijk en onpartijdig.
  • De administratieve boetes komen rechtstreeks de gemeentekas ten goede, wat aanleiding kan geven tot belangenvermenging

Daarom: GAS? NEE BEDANKT! Tegen Gemeentelijke Administratieve Sancties. Voor een open en spontane samenleving.

Vanuit Nederlands perspectief is de ophef opmerkelijk. In vergelijking met de Nederlandse aanpak van overlast zijn de Gemeentelijk Administratieve Sancties naar mijn mening nogal slappe koffie.

Overlast-flikken bestrijden geluidsoverlast in Gent

In de stad Gent is een overlastteam opgericht dat zich specifiek richt op sluikstorten en geluidsoverlast. De politiemensen in het team zullen ook gemeentelijk administratieve sancties uitschrijven.

In het Nieuwsblad meldt de burgemeester van Gent:

De politiemensen van het overlast-team moeten ervoor zorgen – met de hulp van de camera’s – dat sluikstorters in de toekomst wél betrapt worden. ‘Maar hun taak gaat verder. We willen hen ook inzetten in de strijd tegen allerlei vormen van geluidsoverlast. Dat kan dan gaan van cafés over studentenkoten tot ook families die de rust in hun buurt verstoren. In eerste instantie is het telkens de bedoeling om preventief op te treden, maar wie niet horen wil zal moeten voelen – er zullen gemeentelijke administratieve sancties van 120 euro volgen.’

Zie hier.

Mensenhandel voortaan reden tot sluiting panden in België

Belgische burgemeesters kunnen voortaan panden sluiten indien vaststaat dat de panden gebruikt worden voor mensenhandel. In de Kamer van Volksvertegenwoordigers is een aanpassing van de Nieuwe Gemeentewet (art. artikel 134 quinquies)  aangenomen, die burgemeesters die bevoegdheid verleent. Zie hier voor het wetsvoorstel.

De Gazet van Antwerpen vermeldt:

Burgmeesters moeten meer mogelijkheden krijgen om op te treden tegen mensenhandel en mensensmokkel. Volgens het voorstel zullen ze in de toekomst een pand waar mensensmokkelaars hun illegalen onderbrengen of waar mensenhandelaars hun prostituees gevangen houden, kunnen sluiten. Dat zal voor zes maanden kunnen en pas na overleg met het gerecht. Zo wil men verhinderen dat burgemeesters een undercoveronderzoek van de gerechtelijke politie gaan doorkruisen. Momenteel kunnen burgemeesters al cafés, bordelen en jeugdclubs sluiten als die overlast veroorzaken.

De verhuurders van zo’n “mensenhandelspand” zullen via het gerecht een schadevergoeding moeten eisen, tenminste als ze volledig te goeder trouw zijn en van de mensenhandel niets afweten.

Zie hier.

Vlaamse voetbalhooligans krijgen huisarrest en gemeentelijke administratieve boete

In Borgerhout (België) vonden op 4 juni 2011 rellen plaats na de voetbalwedstrijd Marokko- Algerije. De burgemeester van Antwerpen heeft nu maatregelen genomen tegen de hooligans. Hij heeft een aantal hooligans huisarrest opgelegd. Daarnaast krijgen de hooligans een gemeentelijke administratieve sanctie (GAS) opgelegd. De Liga van Mensenrechten heeft reeds gemeld dat zij het huisarrest ontwettig vindt:

De Liga is van mening dat het huisarrest een strafmaatregel is, en die kan volgens haar alleen worden uitgesproken door een rechter en niet door de burgemeester (als hoofd van de politie).

De Morgen meldt:

Negen personen die vorige zaterdagavond opgepakt werden bij de rellen op de Turnhoutsebaan in Borgerhout, zijn door burgemeester Patrick Janssens onder huisarrest geplaatst om de rust in de buurt te laten terugkeren. Zesentwintig relschoppers krijgen een gemeentelijke sanctie, dat wil zeggen een boete tussen 125 en 250 euro.

Tijdens de ongeregeldheden na de voetbalwedstrijd Marokko – Algerije werden door de politie een dertigtal mensen aangehouden. Naast de gerechtelijke arrestaties werden 28 personen bestuurlijk aangehouden.

Maatregelen
Er worden door het stadsbestuur drie verschillende maatregelen genomen: een retributie voor het vervoer per combi (100 euro), een gemeentelijke administratieve sanctie (GAS) voor het verstoren van de openbare rust (maximum 250 euro) en huisarrest, een preventieve maatregel om te voorkomen dat de rust nog verstoord wordt de komende periode.

Twee van de 28 personen die bestuurlijk aangehouden werden, ontsnappen aan de GAS omdat ze jonger zijn dan 16 jaar. Zij moeten enkel de combitaks betalen. Van alle 28 aangehouden personen werden de antecedenten onderzocht. Negen van hen zijn gekend bij de politie voor een reeks feiten. Opdat de openbare rust en veiligheid de komende weken niet opnieuw verstoord zou worden, neemt de burgemeester voor hen een preventieve maatregel. Vier meerderjarigen krijgen huisarrest gedurende één maand van 20 tot 6 uur, twee gedurende twee weken en drie minderjarigen krijgen huisarrest gedurende twee weken van 18 tot 6 uur.

Hoorzitting
Iedereen krijgt wel eerst een hoorzitting. Een mogelijk huisarrest gaat pas in nadat de betrokkenen werden gehoord. Tot slot meldt de stad dat de camerabeelden van die avond verder worden onderzocht. Bijkomende identificaties kunnen dan ook nog leiden tot gelijkaardige maatregelen.

Zie ook hier en hier.

Gemeente Gent pakt kleine criminaliteit en overlast strenger aan

De gemeente Gent gaat kleine criminaliteit en overlast strenger aanpakken met gemeentelijke administratieve sancties. Deze sancties zijn vergelijkbaar met de Nederlandse bestuurlijke boetes voor overlast in de openbare ruimte of de bestuurlijke strafbeschikking.

De Gentse burgemeester Termont (sp.a) meldt op zijn website:

Stad Gent pakt straffeloosheid verder aan door uitbreiding GAS-reglement

De Stad Gent pakt de straffeloosheid verder aan door de Politieverordening op de openbare rust en veiligheid uit te breiden met gemeentelijke administratieve sancties voor diefstallen en slagen & verwondingen (de zogenaamde ‘GAS 3’). De uitbreiding werd beslist na overleg met Procureur des Konings Johan Sabbe van het gerechtelijk arrondissement Gent. Het aangepaste regelement werd op donderdag 28 april 2011 goedgekeurd door het college. Als het reglement eind mei definitief wordt goedgekeurd door de gemeenteraad kan de nieuwe aanpak starten vóór 1 juli 2011.

Daniël is daar uiteraard bijzonder blij om. “De uitbreiding van onze Politieverordening is een zeer belangrijke stap in de verdere bestrijding van straffeloosheid. Een fiets die wordt gestolen, het lijkt niet zo erg. Tot het je zelf overkomt. Laat staan dat je gewond geraakt in een gevecht waar je niks kan aan doen. Als dan de dader ongestraft blijft omdat het parket té veel werk heeft is dat bijzonder frustrerend. Ook voor de Politie trouwens. Daarom zou het zeer goed zijn dat we die zaken als stedelijke overheid zélf zouden kunnen laten bestraffen, door de stedelijke GAS-ambtenaar. Als de gemeenteraad ons aangepaste reglement goedkeurt eind mei, dan kunnen we effectief al vóór de zomer aan de slag. Ik zie niet in wie hier niét mee akkoord zou gaan...?”

De rest van de officiële perstekst kunt u hieronder lezen.

Vooralsnog kunnen enkel overtredingen tegen bepalingen in stedelijke reglementen (de zogenaamde ‘GAS 1’) en lichte overtredingen tegen bepalingen uit het Strafwetboek (zoals vandalisme en nachtlawaai – evenwel enkel na doorverwijzing door de procureur, de zogenaamde ‘GAS 2’) met een gemeentelijke administratieve sanctie bestraft worden. Deze sanctie wordt opgelegd door de stedelijke GAS-ambtenaar en dus niet door de rechtbank.

 

Ook slagen & verwondingen en gewone of winkeldiefstal met GAS gesanctioneerd

Omdat sommige zwaardere overtredingen door omstandigheden vaak onbestraft blijven is beslist, na overleg met Procureur des Konings Johan Sabbe, om ook die te kunnen laten bestraffen met een GAS, de zogenaamde ‘GAS 3’. Het gaat (enkel) om opzettelijke slagen & verwondingen (artikel 398 Strafwetboek) en gewone diefstal & winkeldiefstal (artikelen 461 en 463 Strafwetboek). Er gelden enkele beperkende voorwaarden opdat dergelijke inbreuken in aanmerking zouden kunnen komen voor een administratieve boete:

Bij slagen en verwondingen:

  • de feiten moeten gepleegd zijn door personen van 16 jaar of ouder
  • er mag geen enkele verzwarende omstandigheid aanwezig zijn bij de slagen (dus geen voorbedachtheid, niet aan minderjarigen, niet i.v.m. intrafamiliaal geweld, geen arbeidsongeschiktheid, niet aan leraars, politieagenten, buschauffeurs, dokters, verpleegkundigen en andere bijzondere personen)
  • het materiële nadeel is kleiner of gelijk aan 125 euro
  • de verdachte is niet gekend voor geweldsdelicten (onder andere slagen, bedreigingen, belaging, vermogendelicten met geweld, zedenfeiten, enzovoort) gepleegd in de afgelopen 2 jaar
  • op het ogenblik van de vaststellingen staan de feiten duidelijk vast (bijvoorbeeld: de verdachte bekent; er zijn meerdere getuigen die de verdachte aanduiden als dader; er zijn camerabeelden van de slagen; enzovoort)

Bij (poging tot) gewone diefstal en winkeldiefstal:

  • de feiten moeten gepleegd zijn door personen van 16 jaar of ouder
  • een (poging tot) diefstal waarvan de waarde van het gestolen goed maximaal 125 euro bedraagt
  • de dader mag geen gelijkaardige feiten (vermogensdelicten) hebben gepleegd in de afgelopen twee jaar
  • op het ogenblik van de vaststellingen staan de feiten duidelijk vast (bijvoorbeeld: de verdachte bekent; er zijn meerdere getuigen die de verdachte aanduiden als dader; er zijn camerabeelden van de slagen; enzovoort)
  • er mag geen enkele vorm van geweld of gelijkgesteld geweld gebruikt zijn door de die

Als aan één van deze voorwaarden niet is voldaan blijft de behandeling bij het parket.

Als aan alle voorwaarden is voldaan kan de procureur het dossier doorsturen naar de Juridische Dienst van de Stad Gent. Die kan een boete opleggen of na bemiddeling een taakstraf afspreken (in plaats van de geldboete of in ruil voor een vermindering van de boete).

Start vóór 1 juli 2011?

De aangepaste Politieverordening op de openbare rust en veiligheid werd door het college goedgekeurd op donderdag 28 april 2011. Ze zal aan de gemeenteraad worden voorgelegd ter goedkeuring op maandag 23 of dinsdag 24 mei 2011. Na bekendmaking van het reglement kan de nieuwe aanpak nog vóór 1 juli 2011 starten.

Zie hier.

Update: De gemeenteraad is akkoord. Zie De Standaard van 24 mei 2011.